Co ma piernik do Torunia?

Obrazek użytkownika Weronika
20.03.2013

Leniwa atmosfera miasta, spacerujący po rynku artyści, naukowcy, studenci i kwiaciarki sprzedające kolorowe bukiety, łatwo przeniosą nas w czasy, gdy ulicę wypełniał gwar kupców zachwalających swoje towary, słychać było stukot koni, dzwony kościelne wybijały południe, a za nos wodził wszechobecny zapach wypiekanych pieników.

fot. Kamil Porembiński/flickr

Toruń, jedno z bardziej magicznych miast w Polsce. Z pozoru miasto jakich wiele, ale to właśnie tu na każdym rogu czuć powiew historii. Klimatu dodają czerwone gotyckie budynki, średniowieczny układ ulic, kameralny rynek, mury i bramy miejskie oraz unoszący się aromatyczny zapach pierników. Tak, Toruń to miasto z duszą, rozsławione przez słynnego astronoma Mikołaja Kopernika i nieziemsko dobre pierniki ma do zaoferowania znacznie więcej. Niewątpliwie perełką miasta jest starówka, otoczona murami pamiętającymi czasy Krzyżaków. Leniwa atmosfera miasta, spacerujący po rynku artyści, naukowcy, studenci i kwiaciarki sprzedające kolorowe bukiety, łatwo przeniosą nas w czasy, gdy ulicę wypełniał gwar kupców zachwalających swoje towary, słychać było stukot koni, dzwony kościelne wybijały południe, a za nos wodził wszechobecny zapach wypiekanych pieników. Najpiękniejsze jest to, że wiele z tych elementów można znaleźć i poczuć w Toruniu do dzisiaj, co sprawia że jedno ze starszych miast w Polsce jest wiecznie młode duchem i wciąż tętni życiem.

Każdy odwiedzający miasto turysta, najpierw swoje kroki kieruje na Stary Rynek. To oczywiste, bowiem Zespół Staromiejskiego Torunia, poprzez najbardziej zbliżony do oryginału układ uliczek i zabytków został wpisany w 1997 roku na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Stanowi jeden z najpiękniejszych tego typu kompleksów w Europie. Nie może go zatem zabraknąć na liście atrakcji koniecznych do zobaczenia. Na Rynku swoja uwagę przykuwa Ratusz Miejski i otaczające go piękne kamienice. Jednak najbardziej charakterystycznym elementem Starego Miasta jest Krzywa Wieża, stanowiąca kiedyś basztę obronną. Ta 15-metrowa budowla, wtopiona jest w mury miejskie miasta.  Jej odchylenie od pionu (ok. 1,40 m) spowodowane jest obsunięciem podłoża. Początkowo, baszta nie posiadała ściany od strony miasta. Z czasem była rozbudowana, przerabiana na więzienie, kuźnie i mieszkanie, by ostatecznie stać się siedzibą galerii i Pracowni Szkła Artystycznego. Z Krzywą Wieżą w Toruniu wiążą się liczne legendy. Jedna z nich mówi, o romansie zakonnika krzyżackiego i pięknej torunianki. Gdy przyłapano ich na potajemnych schadzkach, dziewczyna została skazana na 25 batów, a zakonnik za karę miał zbudować wieżę obronną, o odchyleniu równym jego odchyleniom od reguły zakonnej. I tak powstała Krzywa Wieża w Toruniu.

Ścisły związek Torunia z jego historią, nie pozwala nam ominąć ruin Zamku Krzyżackiego. Była to pierwsza taka budowla na ziemi chełmińskiej. Symbol władzy zwierzchniej Zakonu na tych ziemiach, usytuowany jest między Starym a Nowym Rynkiem. Przez ponad 200 lat zamek był systematycznie rozbudowywany i ostatecznie zniszczony przez mieszczan toruńskich. Do dziś zachowały się wieża ustępowa z gankiem, fragment murów przedzamczy i fosy oraz pozostałości domów mieszkalnych z piwnicami. Malownicza ruina stanowi dziś atrakcję turystyczną, miejsce spotkań, a także arenę dla licznych festiwali i koncertów.

Mikołaj Kopernik wielkim astronomem był…

Czy zastanawialiście się kiedyś czym byłby Toruń bez Mikołaja Kopernika? Albo kim byłby Mikołaj Kopernik bez Torunia? Odpowiedź na te pytania nie jest prosta. Dzisiaj to związek nierozerwalny, choć wiele miast przypisuje sobie „prawa” do najwybitniejszego astronoma. I choć los zaprowadził go do Krakowa na studia, za granicę do pracy by ostatecznie spocząć we Fromborku to  faktem jest, że Mikołaj Kopernik urodził się w Toruniu! I niedawno, bo 19 lutego obchodziliśmy 540 rocznicę urodzin tego polskiego naukowca. To pierwsza z trzech ważnych dat związana z Mikołajem Kopernikiem i jego działalnością. Rok 2013 zwany też Rokiem Kopernikańskim, to także 470 rocznica śmierci i 470 rocznica pierwszego wydania najważniejszego dzieła astronoma „O obrotach ciał niebieskich”. Z tego powodu w wielu miastach związanych z życiem Kopernika, organizowane są liczne pokazy, wystawy, konkursy i koncerty. Wszystko po to by przybliżyć ludziom sylwetkę tego wybitnego naukowca i pokazać jak wiele zmienił w naszych wyobrażeniach o świecie „wstrzymując Słońce i ruszając Ziemię”.

Wędrówkę po Toruniu, śladami Mikołaja Kopernika trzeba zacząć od domu rodzinnego Koperników. Do dziś trwają spory wśród uczonych, która z dwóch kamienic jest faktycznym miejscem narodzin tego najsłynniejszego mieszkańca Torunia, bowiem Kopernik Senior był ławnikiem sądu Starego Miasta i posiadał kilka kamienic w tej okolicy. Dlatego też dla pewności, w obu kamienicach mieści się Muzeum – Dom Mikołaja Kopernika, będące odłamem Muzeum Okręgowego w Toruniu. W Muzeum prezentowane są stałe wystawy dotyczące życia i dzieł  Mikołaja Kopernika, jego pracownia, a także makieta XV –wiecznego Torunia.

Warto także zobaczyć najbardziej znany pomnik astronoma, znajdujący się na rynku Starego Miasta. Odlany z brązu posąg powstał w pracowni berlińskiego rzeźbiarza Fryderyka Tiecka i przedstawia uczonego w todze profesorskiej, trzymającego w lewej ręce narzędzie astronomiczne. W obecnym miejscu pomnik stoi od 1853 roku. Co ciekawe, rzeźbiarz dał się ponieść obowiązującej wówczas modzie i dorobił Kopernikowi wąsy. Dziś pomnik Mikołaja Kopernika, to nie tylko symbol miasta, ale także miejsce spotkań torunian. Tu, w każdą rocznicę urodzin władze Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika oddają cześć swojemu patronowi, a podczas juwenaliów posąg ubierany jest w przeróżne stroje.

Znaczącym obiektem wielkiego kultu polskiego astronoma jest Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Jego chlubą jest największy w kraju i jeden z największych w Europie radioteleskop o średnicy 32 metrów  oraz mniejszy radioteleskop optyczny. Całość znajduje się w pięknym parku w Piwnicach koło Torunia. W samym mieście natomiast można zajrzeć do Planetarium im. Władysława Dziewulskiego, w którym organizowane są seanse popularno-astronomiczne. Na kopule o średnicy 15 metrów, prezentowany jest ruchomy układ wszystkich 6000 gwiazd widocznych gołym okiem, układ gwiazdozbiorów, konfigurację planet na tle zodiaku, fazy Księżyca, zaćmienia a także inne procesy zachodzące w kosmosie. Specjalny półkolisty ekran dostarcza dodatkowych wrażeń, stawiając widza w centrum „wszechświata”.

Tajemnica toruńskiego piernika…

Na czym polega fenomen tego ciasteczka? Na odpowiednim połączeniu i uchwyceniu proporcji mąki, miodu i przypraw korzennych. Ale także na właściwiej gęstości, wilgotności i grubości ciasta. Tradycja wypiekania pierników w Toruniu trwa już od 600 lat. Receptura jest niezmienna od wielu wieków i stanowi pilnie strzeżoną tajemnicę wszystkich piernikarzy. Od lat to małe ciasteczko podbija podniebienia i zdobywa serca kolejnych pokoleń. W dawnych czasach Toruń był potężnym miastem, leżącym na skrzyżowaniu europejskich szlaków handlowych. Nie brakowało zatem rozmaitych przypraw potrzebnych do wyrobu piernika. Dokładne proporcje są jednak pilnie strzeżone. Toruńskie pierniki zachwycają nie tylko wyjątkowym smakiem ale i bogactwem form.  Od średniowiecza istnieje zwyczaj obdarowywania piernikiem znamienitych gości Torunia. Z tej okazji powstają specjalne niepowtarzalne kształty ciasteczek. Najbardziej znanym jest wypieczony 1778 roku piernik dla carycy Katarzyny, który miał ok. 2m długości i 30 cm grubości. Papież Jan Paweł II również otrzymał swój okolicznościowy piernik, wypieczony w kształcie układu heliocentrycznego znanego z dzieła Mikołaja Kopernika.

Aby bliżej przypatrzeć się procesom powstawania tej małej słodyczy warto odwiedzić Żywe Muzeum Piernika. Tam dowiecie się jak prawidłowo zagnieść i rozwałkować ciasto, jakich użyć przypraw, zdobędziecie uprawnienia piernikarskie, a to wszystko w klimacie szesnastowiecznej piernikarni. Może tam znajduje się odpowiedź na pytanie co ma piernik do Torunia?